• پنجشنبه ۱۶ شهریور ماه، ۱۳۹۶ - ۱۱:۴۰
  • دسته بندی : اجتماعی
  • کد خبر : 964-14490-5
  • خبرنگار : 59001
  • منبع خبر : خبرگزاری ایسنا

/یادداشت/ برنامه‌ریزی صحیح در کاهش ضايعات محصولات کشاورزی ضروری است

به گزارش ایسنا منطقه قزوین، یادداشت میهمان از عليرضا صفاری کارشناس سازمان مديريت پسماند شهرداری قزوين، تکنولوژی‌های كنونی و آينده، دامنه اثرات منفی كشاورزی بر محیط‌زیست را افزايش می‌دهد. در حال حاضر حفظ محیط‌زیست و دستيابی به توسعه پايدار يكی از مباحث اصلی و اساسی است كه با اجرای طرح‌های جامع اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در سرلوحه برنامه ممالك مختلف جهان ازجمله كشور ما قرارگرفته است.

ضایعات محصولات کشاورزی آفت بزرگی در راستای امنیت غذایی است و باوجود امنیت قابل‌قبول غذایی در کشور، سالانه بخشي از محصولات کشاورزی در فرآیند تولید و عرضه به شکل‌های مختلف به ضایعات تبدیل می‌شوند. بحران امنیت غذایی موجب تشدید مشکلات زیست‌محیطی و بوم‌شناختی شده است، زیرا از یک‌سو در کشورهای توسعه‌نیافته و درحال‌توسعه، فشار جمعیت و فقر جوامع کشاورزی باعث کاهش سرانۀ تولید و فشار هر چه بیشتر به منابع شده است و از سوی دیگر، در کشورهای توسعه‌یافته، نظام‌های کشاورزی به علت کوچک شدن ساختار کشاورزی برای تولید غذای کافی به فناوری‌ها و راهکارهایی متکی شده‌اند که بوم ناسازگار هستند.

داستان گذار از کشاورزی سنتی به کشاورزی مدرن، داستان گذار از پایداری به‌سوی ناپایداری و بی‌ثباتی است. کشورهای پیشرفته به دلیل نوع فرهنگ مصرف، مدیریت مناسب، تجهیزات و تکنولوژی به‌روز در مراحل تولید، نگهداری، توزیع و مصرف، چندان با مشکل ضایعات و دورریز محصولات کشاورزی روبه‌رو نیستند و کشورهای فقیر هم به دلیل منابع اندک و تولید محدود محصولات کشاورزی، تقریباً هر آنچه تولید می‌کنند را به مصرف می‌رسانند و ضایعات آن‌ها هم زیاد نیست. اما کشورهایی مانند ایران که فقیر نیستند و درعین‌حال، تکنولوژی و مدیریت تولید و توزیع مناسبی ندارند، حجم زیادی از تولیدات کشاورزی آن‌ها به ضایعات تبدیل‌شده و از چرخه مصرف، خارج می‌شود بنابراین مهندسی بازیافت و کاهش ضایعات محصولات کشاورزی باید به‌صورت بومی تعریف شود.

تأمین بستر خاک و بذرافشانی مناسب در مراحل کاشت، آبیاری و کوددهی صحیح در مراحل داشت، دقت کافی در چیدن محصولات، حمل‌ونقل صحیح، فرآوری و الگوی مصرف صحیح ازجمله عوامل کاهش هدر رفت محصولات کشاورزی و تبدیل‌شدن به ضايعات و درنهایت دفن هستند.

در تعریف ضایعات کشاورزی، هرگونه تغییر در کیفیت که منجر به غیرقابل‌دسترس شدن وعدم ایمنی محصول شود و درنهایت محصول کشاورزی را برای انسان غیرقابل‌مصرف کند از دیدگاه سازمان خواربار جهانی (FAO) و برنامه محیط‌زیست ضایعات تلقی می‌شود.

بخشی از ضایعات محصولات کشاورزی به‌ویژه محصولات اساسی، مربوط به نحوه مصرف بوده که با اصلاح در شیوه مصرف این محصولات اساسی، گامی مؤثر درزمینهٔ کاهش ضایعات برداشته می‌شود. بالا بردن سطح آگاهی عمومی در کاهش ضایعات از طریق روش‌های جلوگیری از ضایعات را باید راهکاری بنیادین در کاهش ضایعات قلمداد نماییم و بپذیریم این راه‌حل درروند درازمدت ثمردهی خواهد داشت. چراکه در اثر عدم آگاهي و عدم مصرف صحيح، محصولاتی كه با زحمت فراوان و مصرف منابع انرژی به‌دست‌آمده‌اند، به‌راحتی تبديل به پسماند شده و راهی مراكز دفن می‌شوند.

فرهنگ مصرف، دانش تولید، دانش تبدیل و فرآوری محصولات کشاورزی، دانش بهره‌گیری صحیح از ماشین‌آلات و امکانات کشاورزی همه و همه به‌نوعی مستقیم و غیرمستقیم با کاهش ضایعات کشاورزی در ارتباط هستند، بنابراین آموزش تولیدکنندگان در این زمینه‌ها می‌تواند نقش مهمی در کاهش ضایعات کشاورزی داشته باشد. افزایش ضایعات بخش کشاورزی به دلیل افزایش تولیدات و انبوه شدن تولید در یک‌فصل خاص، یکی از جدی‌ترین چالش‌های پیش روی همه کشورهاست و محصولات باغی بیشترین ضایعات بخش کشاورزی را شامل می‌شوند.

کاهش ضایعات محصولات کشاورزی سبب افزایش در تولید آن‌ها بدون افزایش در سطح زیرکشت آن‌ها می‌شود که این امر فشار کمتری به محیط‌زیست را درپی خواهد داشت. با کاهش ضایعات محصولات کشاورزی هزینه‌های تولید کاهش و کیفیت محصولات افزایش می‌یابد، به دنبال آن درآمد تولیدکنندگان به‌ویژه کشاورزان خرده‌پا و دیگر شاغلین افزایش می‌یابد و وضعیت تغذیه‌ای مردم با افزایش دسترسی آن‌ها به محصولات کشاورزی اصلاح و بهبود می‌یابد. گرچه میزان ضایعات هرگز به صفر نمی‌رسد، اما با روش‌های مؤثر می‌توان در کاهش میزان این ضایعات اثرگذار بود.

 بدیهی است اتلاف محصولات کشاورزی موجب خارج شدن بخش قابل‌توجهی از تولیدات کشاورزی از چرخه تولید تا مصرف می‌شود. از آنجائی که اعمـال مـديريت صحيح پسماندهای محصولات باغی نقش مهمي در حفظ محیط‌زیست و بهبـود وضعيت اقتصادی جامعه ايفا می‌نماید، لذا اجرای صحيح عملیات‌های كاشت تا برداشت محصول بـرای كـاهش پسـماندهای حاصل از آن ضروری است. امحاء ظروف و قوطی‌های سموم کشاورزی مهم‌ترین موضوع در پسماندهای کشاورزی است. متأسفانه بعضی از کشاورزان بعد از استفاده از سموم کشاورزی، ظروف آن‌ها را در مزارع، طبیعت و رودخانه‌ها رها و یا بدون رعایت اصول بهداشتی دفن می‌کنند. كشاورزی ارگانيك، تا حدی می‌تواند برخی از مشكلات را كاهش دهد. شواهد موجود، حاكی از نقش كشاورزی ارگانيك در حفاظت از محیط‌زیست و افزايش كيفيت مواد غذايی است. به كشاورزان توصيه می‌شود به‌منظور كاهش زائدات محصولات كشاورزی و كاهش پسماندهای محصولات، دستورالعمل‌های مربوط به مدیریت پسماندهای کشاورزی را موردمطالعه قرار دهند.

انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: