• یکشنبه ۶ اسفند ماه، ۱۳۹۶ - ۰۹:۵۷
  • دسته بندی : فرهنگی و هنری
  • کد خبر : 9612-2390-5
  • خبرنگار : 59006
  • منبع خبر : گزارش

زدودن غبار فراموشی از چهره فرهیختگان؛

سیدمحمد دبیرسیاقی چهره ماندگار قزوینی، وصی علامه دهخداست

نوشتن از اهل‌قلمی که خود هم‌قدم با علامه دهخدا لغت‌نامه دهخدا را قلم‌زده است بسی مشکل است، سیدمحمد دبیر سیاقی چهره ماندگار قزوینی که از وی با عنوان وصی علامه علی‌اکبر دهخدا یاد می‌شود، تنها بازمانده از جمع نخستین دستیاران دهخدا به شمار می‌رود.

به گزارش ایسنا منطقه قزوین،
برای معرفی دبیر سیاقی که متولد چهارم اسفند ماه هزارو دویست و نود و هشت هجری شمسی است؛ بهتر است از خودش کمک بگیریم که در زندگی نامه‌اش نوشته است: «امروز که به نودودو مین سال عمر پا نهاده‌ام و بی‌شک از اینکه چندگاه دیگر خواهم زیست، ناآگاهم، خدای تعالی داند و بس؛ عرض عمر حساب دیگری نیز دارد؛ بدین شرح ۶۲ سال با پدر که در ۱۳۶۰ شمسی درگذشت، ۷۶ سال با مادر که در ۱۳۷۴ دار فانی را وداع گفت تا امروز ۶۴ سال با همسر و ۶۰ سال با فرزندان».

سید محمد دبیر سیاقی که از نخستین دستیاران دهخداست وی مدت ۹ سال با علامه علی‌اکبر دهخدا در تنظیم مطالب حروف «ظ»، «ض»، «ل» و «پ» و ۱۱ سال با دکتر محمد معین در لغت‌نامه دهخدا و در انجمن ایران‌شناسی همکاری کرد.

دبیرسیاقی بساط فضل و فرهنگ را در قزوین گسترده است

محمدعلی حضرتی مدیرکل میراث فرهنگی قزوین درباره وی می‌گوید: دبیر سیاقی در حوزه‌های مختلف علمی و فرهنگی فعالیت داشته و در برخی یگانه و بی‌بدیل است، وی شاعر توانمندی است که شعرش با تصویر آفرینی نو و زبانی تازه نشان از تسلط او بر واژگان و تلمیح‌های تاریخی دارد.

وی در ادامه با اشاره به حضور استاد در قزوین بیان می‌کند: دبیر سیاقی نزدیک به 20 سال است که در قزوین سکونت دائمی گزیده و فروتنانه و بی‌هیچ ادعایی بساط فضل و فرهنگ گسترده است.

مدیرکل سازمان میراث فرهنگی و امور گردشگری استان قزوین یادآور می‌شود: ایشان در دانشگاه عین الشمس قاهره، دانشگاه پکن و بسیاری از نقاط جهان تدریس کرده و در مجامع علمی و فرهنگی جهانی مقاله‌های متعددی ارائه داده و سخنرانی داشته است اما همواره بدون درنظرگرفتن جایگاه اجتماعی افراد با همگان فروتنانه و متواضع برخورد می‌کند.

وی تأکید می کند: نام دکتر سید محمد دبیر سیاقی به نام بلند شاهنامه و فردوسی گره خورده است؛ هیچ کسی نیست که اگر بخواهد درباره شاهنامه و این حماسه بزرگ ملی پژوهش کند و نیازمند به رجوع در آثار دکتر دبیر سیاقی نباشد.

برگزاری جلسات ادبی به صورت مستمر

سوسن حیاتی یکی از کسانی که در جلسات هفتگی سیدمحمد دبیرسیاقی حضوری مستمر داشته عنوان می کند: بیش از 20 سال است که در جلسات ادبی که به‌صورت هفتگی در منزل دبیر سیاقی برگزار می‌شود حضور دارم؛ ایشان شخصیت برجسته‌ای دارند و انسان فرهیخته‌ای هستند، ما بیش از 20 سال است که به همراه دوستان هر 4 شنبه به منزلشان می‌رویم و شاهنامه نظامی را باهم دوره می‌کنیم، اما مدتی است که به علت بیماری استاد جلسات برگزار نشده است.

وی ادامه می‌دهد: به خودم اجازه نمی‌دهم که بگویم شاگرد ایشان هستم، دبیر سیاقی بااینکه بیش از 90 سال سن دارد در هر جلسه به احترام افراد حاضر از جای خود بلند می‌شود و پذیرایی می‌کند؛ به کسی اجازه نمی‌دهد که این وظیفه را بر عهده بگیرد.

حیاتی خاطرنشان می‌کند: دبیر سیاقی تمام عمر خود را به فرهنگ و ادبیات کشور خدمت کرده است بااین‌حال با تمام ویژگی‌های برجسته‌ای که دارد، انسانی بی‌نهایت متواضع و شریفی است.

دبیرسیاقی شخصیتی مؤثر در حوزه ادبیات

مرتضی روزبه نیز بیان می‌کند: محمد دبیر سیاقی به اذعان تمام شخصیت‌های اهل ادب و فرهنگ قطعاً یکی از شخصیت‌های بسیار مؤثر، عالم و آگاه در حوزه تخصصی ادبیات است، ایشان به‌عنوان وصی دهخدا سالیان زیادی در محضر علامه دهخدا بوده است و آن‌ها ارتباط بسیار عمیق و وسیع باهم داشتند.

وی ادامه می‌دهد: دبیر سیاقی شخصیت جهانی- ملی هستند که برای ما جای افتخار است که در استان قزوین زندگی می‌کنند، درواقع ایشان از سال 73 تصمیم گرفتند که زندگی‌شان را به قزوین منتقل کنند و غیر از روزهایی که در مؤسسه دهخدا مشغول بودند و به‌عنوان وارث دهخدا کار می‌کردند بقیه عمر خود را در قزوین به سر می‌برند و محافل ادبی را به‌صورت جلسات هفتگی در منزل خود برقرار می‌کردند.

روزبه خاطرنشان می‌کند: این جلسات به‌صورت مستمر برگزار می‌شد، ابتدا جلسات متن‌خوانی و شاهنامه‌خوانی بود، بعدازآن متون دیگر به فراخور نظر استاد مانند تاریخ بیقی، بوستان و 4 مقاله خوانده و نقد و بررسی می‌شد، درواقع این جلسات صرفاً ادبی نبود بله جلسات معنوی و درس اخلاق بود.

وی تأکید می‌کند: ادب، تواضع، افتادگی از بارزترین ویژگی‌های ایشان بود؛ در جلسات نیز خودشان از همه استقبال و پذیرایی می‌کردند و می‌گفتند که این ثواب را از من نگیرید و اجازه دهید که خودم پذیرایی کنم.

نظم و خلاقیت در انجام امور

فاطمه آسیابان‌ها نیز تصریح می‌کند: دبیر سیاقی ویژگی‌های شخصیتی والایی دارد که ازجمله آن می‌توان به‌دقت، تیزبینی، نظم و انضباط اشاره کرد، ایشان بسیار منظم هستند و به ساعاتی که برای کار و جلسات با ایشان قرار داریم بسیار توجه می‌کنند.

وی ادامه می‌دهد: تواضع و خلاقیت دو ویژگی بارز دکتر دبیرسیاقی است؛ ایشان در هر کاری خلاقیت دارند، ضمن اینکه حتی در این سن و سال بالا نیز تمام‌کارهایشان را خودشان به‌تنهایی انجام می‌دهند.

تعلق خاطر به زبان فارسی

به گزارش ایسنا، تواضع و فروتنی، نظم و تعلق‌خاطر به زبان فارسی را می‌توان از مهم‌ترین ویژگی‌های اخلاقی سیدمحمد دبیر سیاقی نام برد، در ادامه بابیان خاطراتی از دوستداران استاد نمایی از زندگی ایشان راترسیم خواهیم کرد.

سوسن حیاتی با اشاره به خاطره اش از استاد دبیرسیاقی می گوید: اوایل که من و همسرم در جلسات حاضر می‌شدیم از استاد اجازه گرفتیم که فرزندانمان که دو دختر دوقلو هستند را به همراه خود ببریم.

وی افزود: جلسه استاد با حضور اساتید دانشگاه، دانشجویان ارشد و دکتری برگزار می‌شد، استاد برای حضور فرزندانمان شرط گذاشتند که هر جلسه یک صفحه شاهنامه را حفظ کنند ما نیز با خوشحالی پذیرفتیم و بچه ها هر جلسه یک صفحه از شاهنامه را حفظ می‌کردند.

حیاتی تصریح می‌کند: در هر جلسه استاد یک هدیه برایشان در نظر می‌گرفت، یک‌شب یک زردآلو نوبرانه به‌عنوان هدیه می‌دادند، درواقع استاد برای هر چیزی بها و ارزشی قائل بودند که این موضوع برای ما بسیار ارزشمند بود.

فاطمه آسیابان‌ها نیز با اشاره به‌دقت بالای دبیر سیاقی تصریح می‌کند: قرار بود صفحه‌بندی یک کتاب نوشته استاد با موضوع پرندگان را انجام دهم؛ اما ایشان با نکته‌سنجی و دقت صفحه‌بندی را به‌صورت دستی انجام دادند که کارشان سرشار از خلاقیت و نکته‌سنجی بود.

وی افزود: با توجه به اینکه استاد با کامپیوتر رابطه‌ای نداشت خودش به‌صورت دستی صفحه‌بندی می‌کرد و به ما می‌گفت شما ماشینش کنید، اما صفحه‌بندی به‌قدری درست و حساب‌شده بود که صفحه‌بندی استاد بدون کم و کاستی کاملاً قالب صفحه‌بندی کامپیوتری بود.

آسیابانها خاطرنشان کرد: تمام شماره صفحه‌ها، فاصله بین خطوط، فاصله بالا و پایین کاغذ، نوع و سایز فونت و اطلاعاتی که استاد نوشته بود با دستور کامپیوتر هم‌خوانی داشت، ایشان بسیار موشکافانه همه موارد ازجمله ویرگول، نوشتار و ادبیات دستوری نوشتاری را موردتوجه قرار می‌دهند.

ادای دین به دهخدا، ادای دین به زبان فارسی

مرتضی روزبه نیز یادآور می‌شود: یک روز در محضر استاد به تهران می‌رفتیم که از ایشان در مورد همکاری با دهخدا سؤالاتی پرسیدم تا به دوران جدید رسیدیم، سؤالی کردم که در آن مقطع حاکی از خامی من بود، به ایشان گفتم این‌قدر که شما برای رفتن به مؤسسه دهخدا به‌زحمت می‌افتید چقدر حقوق دریافت می‌کنید، سؤالی که به‌واسطه پاسخ استاد به من نهیبی زده شد.

وی بیان می‌کند: ایشان پاسخی دادند که از حداقل حقوق کارگری آن دوران کمتر بود خیلی با تعجب گفتم این حقوق و این‌همه زحمت و کار؛ گفتند این چه حرفی است، من به دهخدا ادای دین می‌کنم، برای ادای دین به دهخدا که نباید حق‌وحقوقی داشته باشم.

به گزارش ایسنا، زبان فارسی و همه فارسی زبان‌ها به علامه دهخدا مدیونیم، دینی که نادیده گرفته‌شده است، همان‌طور که به سید محمد دبیر سیاقی مدیونیم چراکه نتوانستیم از حضور این شخصیت فرهیخته آن‌طور که شایسته است در استان بهره بگیریم، حال که این استاد برجسته در بستر بیمای است برای سلامتی‌شان دعا کنیم.
 
گزارش از آرزو یارکه سلخوری خبرنگار ایسنا منطقه قزوین

انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: